منــــوها
منــــوها
منــــوها
زیر منــــوها
فرش ایرانی یکی از اصیلترین و ارزشمندترین جلوههای هنر سنتی ایران به شمار میرود که شهرت آن فراتر از مرزهای جغرافیایی، در سراسر جهان شناخته شده است. این هنر دیرینه، حاصل قرنها تجربه، خلاقیت و ذوق هنرمندانی است که با درهمتنیدن نخ و نقش، آثاری ماندگار خلق کردهاند. تنوع چشمگیر در طرح، رنگ، جنس الیاف و شیوه بافت باعث شده است فرشهای ایرانی هویتهای متفاوت و منحصر به فردی داشته باشند که هرکدام نمایانگر فرهنگ و اقلیم منطقهای خاص هستند.
آشنایی با انواع فرش ایرانی، به ویژه برای افرادی که قصد خرید فرش تمام ابریشم دستباف را دارند، اهمیت زیادی دارد. چرا که شناخت ویژگیها و تفاوتها، نقش تعیین کنندهای در انتخاب فرشی اصیل، با دوام و متناسب با سلیقه و نیاز دارد. در این مطلب، با معرفی انواع فرش ایرانی و بررسی خصوصیات برجسته هرکدام، تلاش میکنیم دیدی جامعتر نسبت به این هنر فاخر ارائه دهیم و شما را در مسیر شناخت و انتخاب آگاهانه همراهی کنیم.
برای تولید یک محصول با کیفیت، لازم است جوانب متعددی مورد بررسی قرار گیرد. به همین دلیل، فرش دستباف ایرانی به عنوان یکی از مرغوبترین و پرطرفدارترین فرشها در جهان شناخته میشود. فرشهایی که در ایران تولید میشوند معمولاً بر اساس محل بافت نام گذاری میگردند، مانند فرش مشهد، بیجار، همدان، کاشان و... .
انواع بسیار متنوعی از فرشهای ایرانی وجود دارد، اما به طور کلی میتوان گفت قالیچههای دستباف معمولاً دارای ابعاد ۶ متر یا کمتر هستند، در حالی که قالیها اغلب در اندازههای ۹، ۱۲ و ۲۴ متر مربع بافته میشوند. از نظر نوع تار و پود نیز فرشها تنوع زیادی دارند که در ادامه با انواع مختلف آنها بیشتر آشنا خواهید شد. سایت الول با ارائه اطلاعات تخصصی و محصولات متنوع، راهنمای مناسبی برای انتخاب فرش دستباف ایرانی است.
یکی از شهرهای ایران که شهرت فرش مرغوب و با کیفیت آن زبانزد است کاشان نام دارد. مخصوصا انواع فرش ایرانی امروزی که به نام فرش دستباف کاشان به بازار عرضه میشود سابقه بسیار خوبی دارند. این فرشها را در خود کاشان و روستاهای اطراف آن به صورت دستی میبافند. گرههای ایرانی با تراکم گره بسیار بالا، تار و پودی از پنبه و از موادی با کیفیت بسیار مرغوب که از جمله طرحهای آنها قاببندی آذینی، طرحهایی از طاقچهها و درختان و اسم نقوش فرش ایرانی و تمام گلدار است. کیفیت این فرشها بسیار متفاوت است و معمولا با رنگ زمینه آبی، قرمز و بژ بافته میشوند.
در جنوب شرقی ایران نیمی از عشایر قبیله افشار ساکن هستند، جایی که در آن صنعت فرش به یک شاخه مهم تجارت تبدیل شده است. فرش افشار یکی از انواع فرش ایرانی است که در بازار به نام فرش های سیرجان معروف هستند. رایج ترین الگوی فرشهای افشار شامل یک قسمت مرکزی با یک یا چند مدال مربعی شکل است که به عنوان نماد فرشهای افشار محسوب می شوند. در واقع اندازه پهنای این مدالها بسته به طول فرش متفاوت است، به عبارتی هر چه فرش بزرگتر باشد عرض این مدالها بیشتراست.
یکی دیگر از انواع فرش ایرانی با الگوهای قفقازی مانند شیروان، قراباغ و گنجه فرشهایی است که در اردبیل تولید میشوند. فرشهای اردبیل نازک با الگوهای هندسی بسیار زیبا و خوش بافت هستند که از کالاهای محبوب کلکسیونرها به حساب میآیند. البته امروزه تولید کنندههای فرش با کیفیت بسیار بالا محصولاتی را به نام فرش اردبیل به بازار عرضه میکنند.
یکی از انواع فرش ایرانی، به فرش بختیاری معروف است که از پشم بسیار بادوام بافته شده و به خوبی زده شدهاند، همین امر موجب ضخامت و دوام بالا آن میشود. این فرشها با نام محلی بلداجی، فریدان و یا سامان نیز شهرت دارند. یکی از الگوهای معروف این فرشها الگوی خشتی است و شامل مربعهایی با گیاهان و حیوانات میشود که نماد باغهای ایرانی است.
فرش دستباف بلوچ از انواع فرش ایرانی است که رابطه تنگاتنگی با فرشهای افغانستان و ترکمنستان دارد. طرح این فرشها هندسی با نقوشی از درخت زندگی است که اغلب با رنگهای قرمز و آبی تیره و مات و قهوه ای و سیاه بافته میشوند. تار و پود این نوع فرشها از موی بز و اسب بافته میشود از این رو کیفیت و مقاومت بسیار بالایی دارند. فرش بلوچ معمولا در ابعاد کوچک با نقشهای سرزنده تولید میشوند.
گبه کرک و پشم نمایانگر یک فرش خشن و بدوی با الگوهایی از عشایر قشقایی استان فارس که یکی از شناخته شده ترین انواع فرش ایرانی است. در تار و پود این فرشها از پشم با رنگ گیاهی استفاده شده و نسبت به دیگر فرشها ضخامت زیادی دارند. گبه به نامهای کشکولی، لری بافت و سوماک و گبه بلوچ نیز مشهور است. معمولا فرشهای گبه طرحهایی ساده با تعداد کمی عناصر تزئینی بافته میشوند.
در شمال غربی ایران و در نزدیکی تبریز شهر هریس قرار دارد، فرشهایی که در این شهر بافته می شوند الگوهای مشخص دارند. فرشهای هریز یا هریس کیفیت پشمی بالای دارند و به دوام و استحکام بالا مشهور هستند، این نوع فرشها برای استفاده در منازل و همچنین مکانهای عمومی انتخاب مناسبی محسوب میشوند.
از انواع فرش ایرانی که از الیاف مرغوب و درجه یک بافته میشود فرش کلیایی است. اغلب این فرشها طرحهایی با نقوش هندسی بزرگ و رنگهای مات دارند. البته از متداولترین طرحهای فرش کلیایی میتوان به طرح مربعهای اریب اشاره کرد. این فرشها سنگین، متراکم و با دوام هستند، در میان هر ردیف گره دو پود وجود دارد که محصول نهایی مستحکمی تحویل میدهد. فرشهای کلیایی قدیمی از الیاف پشمی بافته میشدند و برای رنگ کردن آنها از رنگهای ناب استفاده میشد.
فرش سنه یکی از انواع فرش ایرانی است که اصالت آن به سنندج باز میگردد و به فرشهای با دوام، مقاوم با طرح و رنگهای شاداب کردی معروف هستند. این نوع فرشها با طراحی بسیار شیک، عالی و الگوهای زیبا نه تنها در ایران در خارج از ایران نیز محبوبیت بالایی دارند.
انواع فرش ایرانی، بازتابی از تنوع فرهنگی، جغرافیایی و هنری سرزمین ایران هستند. از نقشهای اصیل کاشان و هریس گرفته تا بافتهای عشایری گبه و بلوچ، هر کدام هویتی مستقل و داستانی منحصر به فرد در دل خود دارند. این گوناگونی، فرش ایرانی را به هنری چند لایه تبدیل کرده است که در آن ذوق هنرمند، مواد اولیه مرغوب و شیوههای سنتی بافت، در نهایت هماهنگی به هم میرسند.
آشنایی با ویژگیها و تفاوتهای انواع فرش ایرانی، بهویژه در انتخاب فرشهای دستباف و تمام ابریشم، نقش مهمی در یک خرید آگاهانه و ماندگار دارد. انتخاب درست نه تنها زیبایی و اصالت را به فضای زندگی میافزاید، بلکه پاسداشت هنری است که قرنها دوام آورده و همچنان جایگاه خود را در خانههای ایرانی و جهانی حفظ کرده است. فرش ایرانی، فراتر از یک کالای مصرفی، میراثی ارزشمند است که با انتخاب آگاهانه، به نسلهای آینده منتقل میشود.
فرش دستباف ایرانی دارای نا منظمیهای ظریف در گرهها، پشت فرش قابل مشاهده، الیاف طبیعی و رنگهای عمیق و زنده است. همچنین طرح و نقش در فرشهای دستباف روحدارتر بوده و اغلب دارای امضای منطقه بافت هستند.
فرشهایی با بافت متراکم و الیاف پشمی با دوام مانند فرش هریس، بختیاری و کلیایی برای استفاده روزمره و فضاهای پر تردد انتخاب مناسبتری محسوب میشوند.
فرش تمام ابریشم از تار، پود و پرز ابریشم بافته میشود و دارای ظرافت، درخشندگی و ارزش هنری بالاتری است، در حالی که فرشهای پشمی یا گل ابریشم ترکیبی از پشم و ابریشم بوده و بیشتر برای مصرف روزمره کاربرد دارند.
جلوگیری از تابش مستقیم نور خورشید، جا به جایی دورهای فرش، استفاده از زیرانداز مناسب و شست و شو توسط قالیشوییهای تخصصی از مهمترین اصول نگهداری فرش دستباف است.
توجه به محل بافت، نوع الیاف، تراکم گره، کیفیت رنگ، سلامت ریشهها و تناسب طرح و رنگ با فضای مورد نظر، از مهمترین معیارهای انتخاب یک فرش اصیل و باکیفیت هستند.
تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است ..!!
دریافت
نشریه هنری الولســـبد خریــد
