فرش ایرانی فقط یک زیرانداز ساده نیست، بلکه روایتگر تاریخ، فرهنگ و ذوق هنری مردمی است که قرنها نقش و رنگ را با معنا درهم آمیختهاند. هر گره از فرشهای معروف ایران، داستانی از اقلیم، باورها و سبک زندگی بافندگانش را بازگو میکند. از ظرافت خیره کنندهی فرشهای تبریز گرفته تا اصالت گرم فرشهای کاشان و شکوه طرحهای اصفهان، هر منطقه امضای منحصر به فرد خود را بر تار و پود فرش به جا گذاشته است. اگر میخواهید با شاهکارهایی آشنا شوید که نام ایران را در سراسر جهان ماندگار کردهاند، وقت آن رسیده که فرشهای معروف ایرانی را بهتر بشناسید.
فرشهای معروف ایرانی فقط جلوهای از هنر اصیل نیستند، بلکه سرمایهای ماندگار از فرهنگ و تاریخ این سرزمین به شمار میآیند. در میان آنها، فرش ابریشمی دستباف با ظرافت چشم نواز، درخشش خاص و ارزش هنری بالا، جایگاه ویژهای دارد و انتخاب آن نیازمند شناخت و آگاهی است. هر گرهی ابریشم، حاصل سالها تجربه و ذوق هنرمندانی است که هنر را با صبر و عشق بافتهاند. اگر قصد خرید فرش ابریشمی دستباف را دارید یا میخواهید با شاخصترین فرشهای ایرانی آشنا شوید، شناخت ریشهها، طرحها و اصالت این شاهکارها اولین قدم خواهد بود.
فرش ایرانی یکی از معروفترین هنرهای سنتی ایران در دنیا است. هر منطقه سبک، نقش و رنگهای منحصر به فرد خود را دارد. برای ما ایرانیها بافت فرش هنری سنتی و قدیمی به حساب میآید که به آن افتخار میکنیم. در تمام جهان کشور ما را با این هنر چشمنواز میشناسند که حاصل تلاش و زحمت هنرمندان و فرشبافان سراسر کشور است که نام ایران را بر سر زبانها می اندازد. اگر به صنعت بافت فرش علاقهمند هستید و دوست دارید فرش های معروف ایرانی را بشناسید در این مقاله همراه ما باشید.
یکی از فرش های معروف ایرانی قالی کرمان است که رنگ زمینه قرمز با حاشیه پهن و گلدار با یک طرح مدالی در مرکز فرش ویژگی اصلی آن است. نامگذاری فرش ها معمولا براساس نام محل تولیدشان انجام میشود، در استان کرمان شهرهای مختلفی به کار بافندگی مشغول هستند. از معروفترین آنها فرش افشار نام دارد که به نام فرش سیرجان نیز معروف است.

دومین گزینه در میان فرش های معروف ایرانی به شهر تبریز باز میگردد که از دیرباز محل تولید انواع فرشهای ناب بوده است. استفاده از ابریشم در فرش تبریز یک اصل مهم است، از این رو فرشهای تبریز به ظرافت و لطافت شهرت دارند. طرح ماهی تبریز متعلق به شهر هرات است و به نام طرح هراتی نیز معروف است، اما توسعه و شهرت آن در تبریز و توسط هنرمندان تبریزی صورت گرفته است.
در شهر کاشان قالی بافی قدمت زیادی دارد، این شهر به عنوان پایتخت فرش جهان شناخته شده است. ویژگیهای اصلی فرش کاشان داشتن تار و پود پنبهای، رنگ لاکی در زمینه و رنگ سرمهای در حاشیه است که در ابعاد کوچک بافته میشود. علاوه بر فرش لچک ترنج کاشان طرحهای دیگر از جمله افشان، خشتی و شکارگاه در شهر کاشان بافته میشوند و محبوبیت زیادی دارند.

از دیگر فرش های معروف ایرانی در شهر هریس بافته میشود، مردم این شهر در صنعت فرش بافی فعال هستند. این فرشهای اصیل الگوی روستایی دارند، طرح مدالی در گوشه سمت راست فرش و حاشیههای پهن که از پشمهای مرغوب و با کیفیت بالا بافته میشوند. در این منطقه از رنگهای گیاهی از جمله روناس، نیل کلکته، چوب سیاه، پوست پیاز و... برای پشمهای ریسیده شده استفاده میکنند.
در تار و پود فرش دستباف قم از ابریشم خالص و بسیار ظریف استفاده میکنند. این فرشها با تراکم گره بالا و پرزهای کوتاه در دسته فرش های معروف ایرانی قرار دارند. علاوه بر آن فرشهایی از نخ پشم با تنوع رنگی بسیار زیاد در قم بافته می شوند، جالب است بدانید که فرشهای قم طرح منحصر به فردی ندارند. از متداول ترین طرحهای فرش قم می توان به محرمات، درختی، شکارگاه، ظل السلطان یا گل و بلبل اشاره کرد.
زمانی که نام اصفهان به گوش میرسد نا خدا آگاه به یاد هنرهای دستی میافتیم، تولید فرش در اصفهان سابقهای بسیار طولانی دارد. از این رو بسیاری از طرحهای محبوب فرش های معروف ایرانی حاصل دست رنج بافندگان این منطقه است. از نظر جنس و نقش فرشهای اصفهان تنوع بسیار بالایی داشته و به اصالت و معنامند بودن شهرت دارند. فرش شاه عباسی اصفهان نیز از معروف ترین فرشهای ایران و این استان با اصالت است.
استان چهار محال و بختیاری در زمینه تولید و طراحی فرشهای سنتی سابقهای دیرینه دارد. فرشهای بختیاری کاملا متفاوت با سایر فرشها در سایر نقاط ایران بافته میشوند. دو ویژگی خاص نشانگر ارزش بالای این فرشها است، یک این که فرش بختیاری حاصل طبیعت است دو این که رنگ آن نیز از مواد طبیعی ساخته شده است. در نتیجه محصولی کاملا سالم، بومی و برآمده از دل طبیعت تولید میکنند.
یکی از قدیمیترین مراکز تولید فرش و توسعه هنر قالی بافی در ایران استان اردبیل است. اگر به دنبال فرشهایی با ابعاد بزرگ هستید، فرشهای تولید شده در این شهر بهترین گزینه برای شما است. یکی از فرش های معروف ایرانی فرش شیخ صفی اردبیل است که از قدیمیترین قالیهای موجود در جهان است. یکی دیگر از ویژگیهای فرش شیخ صفی تار و پود ابریشمی آن و استفاده از گره فارسی در آن است.

از قدیمیترین فرش های معروف ایرانی میتوان به فرش کشکولی قوم قشقایی اشاره کرد که از عشایر و ایلات کشور هستند. زنده نگاه داشتن رسم و رسومات گذشتگان از ویژگیهای این قوم اصیل است. هر چند نسبت به سایر شهرهای ایران طرحهای قشقایی از تنوع کمتری برخودار است، اما هنر و تصور بافنده در این فرشها مشهود است. در اصل یک نقش و طرح کلی وجود دارد اما در جزئیات، همه چیز به سلیقه و ذوق هنری بافنده باز میگردد.
در پایان میتوان گفت فرشهای معروف ایرانی تنها مجموعهای از نقش و رنگ نیستند، بلکه شناسنامهای زنده از هویت، تاریخ و فرهنگ این سرزمین کهن به شمار میآیند. هر فرش، حاصل پیوند طبیعت، باورها و هنر دستان هنرمندانی است که نسل به نسل این میراث گرانبها را حفظ کردهاند. از قالیهای اصیل روستایی و عشایری تا فرشهای فاخر شهری، همگی روایتگر روح ایرانی و نگاه عمیق به زیبایی و معنا هستند. شناخت این شاهکارها نهتنها ما را با هنر قالیبافی آشنا میکند، بلکه ارزش واقعی فرش ایرانی را بهعنوان سرمایهای فرهنگی و هنری آشکار میسازد؛ سرمایهای که همچنان میتواند زینتبخش خانهها و نمادی ماندگار از هنر ایران در جهان باشد.
به دلیل قدمت تاریخی، تنوع طرح و رنگ، استفاده از مواد اولیه طبیعی، مهارت بالای بافندگان و اصالت فرهنگی که در هر گره آن نهفته است.
فرش دستباف ایرانی به صورت کاملاً دستی بافته میشود، دوام و ارزش هنری بالاتری دارد و هر قطعه آن منحصر به فرد است، در حالی که فرش ماشینی تولید انبوه دارد.
شهرهایی مانند تبریز، کاشان، اصفهان، قم، کرمان، هریس و مناطق عشایری مانند قشقایی و بختیاری از مهمترین مراکز بافت فرش ایرانی هستند.
این فرشها دارای ظرافت بسیار بالا، تراکم گره زیاد، درخشندگی خاص و ارزش هنری و سرمایهای بالا هستند و بافت آنها زمان و مهارت بیشتری میطلبد.
جنس تار و پود، نوع گره، اصالت طرح، منطقه بافت، کیفیت رنگها و سلامت کلی فرش از مهمترین نکاتی هستند که باید بررسی شوند.
دریافت
نشریه هنری الولســـبد خریــد